Bir Zamanlar Perdesi Hiç Kapanmayan Salonların Hikâyesi
İzmir’de sinema kültürü, yalnızca film izlemekten ibaret değildi; bir buluşma, bir sosyalleşme ve bir şehir ritüeliydi. Özellikle 1950–1990 arası dönemde Alsancak’tan Kemeraltı’na, Karşıyaka’dan Basmane’ye kadar birçok mahallede sinema salonları vardı. Bugün çoğu kapalı, yıkılmış ya da farklı amaçlarla kullanılan bu salonlar, İzmir’in kültürel hafızasında önemli bir yer tutuyor.
Bu yazıda, İzmir’in unutulan sinemalarını ve geride bıraktıkları şehir hikâyelerini keşfediyoruz.
Elhamra Sineması
1926 yılında açılan Elhamra, İzmir’in en köklü sinema salonlarından biriydi. Zamanla sinema işlevini kaybetse de bugün kültür-sanat etkinliklerine ev sahipliği yapıyor.
Art Deco detayları ve tarihi atmosferiyle hâlâ geçmişin izlerini taşıyor.
Yıldız Sineması (Konak)
Konak çevresinin en bilinen salonlarından biriydi. Yeşilçam filmleri, yazlık gösterimler ve gala geceleriyle hafızalara kazındı.
Bugün aktif bir sinema olarak hizmet vermese de bir dönemin kültürel merkezlerinden biri olarak anılıyor.
Ankara Sineması (Kemeraltı)
Kemeraltı’ndaki Ankara Sineması, özellikle 60’lı ve 70’li yıllarda oldukça popülerdi.
Mahalle kültürünün güçlü olduğu dönemde, ailelerin hafta sonu rutini sinemaya gitmekti. Zamanla kapanan salonlardan biri oldu.
Lale Sineması (Karşıyaka)
Karşıyaka’nın sosyal hayatında önemli yer tutan Lale Sineması, yazlık ve kışlık gösterimleriyle bölge halkının buluşma noktasıydı.
AVM sinemalarının yaygınlaşmasıyla birlikte mahalle sinemaları birer birer kapandı.
Saray Sineması (Basmane)
Basmane bölgesindeki Saray Sineması, hem yerli hem yabancı filmlerin gösterildiği salonlardan biriydi.
Bölgenin dönüşümüyle birlikte işlevini yitiren sinemalardan biri olarak tarihe geçti.
Yazlık Sinema Kültürü: Bir Yaz Ritüeli
1970’ler ve 80’lerde İzmir’in birçok semtinde açık hava yazlık sinemalar bulunuyordu.
Gazoz, çekirdek ve tahta sandalyeler…
Film başlamadan önce mahalleli toplanır, çocuklar en ön sıraya otururdu.
Bu kültür, televizyonun yaygınlaşması ve ardından AVM sinemalarının artmasıyla neredeyse tamamen kayboldu.
Neden Kapandılar?
İzmir’de eski sinemaların kapanmasının başlıca sebepleri:
-
Televizyonun yaygınlaşması
-
VHS ve DVD dönemi
-
AVM sinemalarının yükselişi
-
Artan kira maliyetleri
-
Şehir merkezindeki dönüşüm projeleri
Bugün sinema deneyimi daha konforlu olabilir; ancak o dönemlerin mahalle sıcaklığı ve kolektif heyecanı farklı bir deneyim sunuyordu.
İzmir’in Sinema Hafızası Hâlâ Yaşıyor mu?
Evet.
Tarihi binaların bir kısmı kültür merkezine dönüştürüldü. Ayrıca bağımsız film festivalleri ve açık hava gösterimleri, eski sinema kültürünü yaşatma çabası içinde.
İzmir’in unutulan sinemaları, yalnızca kapanmış salonlar değil; şehrin sosyal belleğinde yaşayan anılar.
